Doğal yaşamın devamlılığı için hayati öneme sahip olan ormanlar ve su kaynakları, aynı zamanda ekonomik sistemlerin temel dayanakları arasında yer alıyor. Ancak artan nüfus, plansız kullanım ve iklim krizinin etkisiyle bu iki kritik varlık giderek daha kırılgan hale geliyor. Uzmanlar, mevcut tablo karşısında acil ve önleyici politikaların hayata geçirilmesi gerektiğine dikkat çekiyor.
21 Mart Dünya Ormancılık Günü vesilesiyle TEMA Vakfı, ormanların yalnızca ekosistemleri değil, ekonomik yaşamı ve toplumsal refahı da desteklediğini vurguladı. Birleşmiş Milletler’in bu yılki temaları da dikkat çekici: “Ormanlar ve Ekonomi” ile “Su ve Cinsiyet” başlıkları, doğal kaynakların toplumsal eşitlik ve refah açısından kritik rolünü ortaya koyuyor.
Küresel ölçekte ormanlar, milyonlarca insanın geçim kaynağını oluştururken, yaklaşık 45 milyon kişi doğrudan ormanlara bağlı yaşıyor. Buna rağmen orman kaybı hız kesmiyor. 1990’dan bu yana yüz milyonlarca hektar orman alanı yok olurken, yangınlar da tahribatı artırıyor.
Ormanlardaki azalma, su güvenliğini de doğrudan tehdit ediyor. Su döngüsünün önemli bir parçası olan ormanlar; yağışları düzenliyor, su kalitesini artırıyor ve kuraklık riskini azaltıyor. TEMA Başkanı Deniz Ataç, ormanların zarar görmesinin su güvenliğini de tehlikeye attığını vurgulayarak, sürecin en çok kadınlar, çocuklar ve kırılgan toplulukları etkilediğini belirtiyor.
Suya erişimdeki eşitsizlikler giderek derinleşiyor. Birleşmiş Milletler verilerine göre kadınlar ve kız çocukları her gün milyonlarca saatlerini su temin etmek için harcıyor. Bu durum eğitim ve ekonomik hayata katılımı sınırlandırıyor. Ataç, suya erişimin temel bir insan hakkı olduğunun altını çiziyor.
Su ve orman varlıklarının korunması için bütüncül ve adil politikaların hayata geçirilmesi gerektiğini belirten Ataç, suyun ticari bir meta olarak değil, temel bir hak olarak değerlendirilmesi gerektiğini söylüyor. Orman kaybını durduracak adımlar atılmalı, su kaynakları doğanın yenilenme kapasitesi gözetilerek yönetilmeli ve özellikle kadınlar ile yerel topluluklar karar alma süreçlerine dahil edilmelidir.
Öte yandan, uluslararası raporlar dünyada “küresel su iflası” riskine işaret ediyor. Su kaynakları doğanın yenilenme hızının üzerinde tüketiliyor ve birçok su sistemi kritik eşiklere hızla yaklaşıyor.
