TMMOB Hatay İl Koordinasyon Kurulu, Vakıflar Bölge Müdürlüğü tarafından ihaleye açılan kamusal alanla ilgili yaptığı basın açıklamasında, Hatay’ın kamusal alanlarına dokunulmamasını isteyerek, “Yeter Artık!” mesajını kamuoyuyla paylaştı.
Deprem öncesinde eski Vakıf İş Hanı’nın bulunduğu alanın yeniden imara açılması, ardından Vakıflar Bölge Müdürlüğünce eski Kültür Merkezinin yanında bulunan ve imar planlarında “yurt ve okul alanı” olarak belirlenmiş taşınmazların ticaret ve otel kullanımı amacıyla kiralama ihalesine çıkarılmasını sert bir dille eleştiren Meslek Odaları, kentteki planlama kararlarının kamu yararı ilkesinden uzaklaştığını, kamusal kullanım için ayrılmış alanların farklı amaçlarla değerlendirilmesinin de kabul edilemez bir durum olduğuna dikkat çekildi.
Mimarlar, İnşaat Mühendisleri ve Ziraat Mühendisleri Odası Hatay Şubeleri ile Jeofizik Mühendisleri, Kimya Mühendisleri, Makina Mühendisleri, Şehir Plancıları, Peyzaj Mimarları, Elektrik Mühendisleri, Harita ve Kadastro Mühendisleri Odası Hatay İl Temsilcilerinin imza attığı ortak açıklamada; “Afet sonrası yeniden yapılanma süreçlerinde, özellikle kent merkezlerinde kamusal alanların ve yeşil alanların artırılması temel bir planlama ilkesidir. Bu alanlar; afet sonrasında toplanma, güvenli bekleme, nefes alma ve toplumsal iyileşme için hayati öneme sahiptir. Ancak Hatay’da izlenen uygulamalar bunun tam tersini göstermektedir. Zaten sınırlı olan kamusal ve açık alanların azaltıldığı, bazı alanların farklı kullanımlara açılarak kamusal niteliğinin zayıflatıldığı görülmektedir. Bu yaklaşım; şehircilik ilkeleriyle, planlama esaslarıyla ve afet sonrası iyileşme gereklilikleriyle tamamen çelişmekte olup, bu temel ilkelere açıkça aykırıdır” denildi.
6 ve 20 Şubat 2023 Depremleri sonrasında Hatay’ın yeniden yapılanma sürecinde kent bütününü kapsayan bütüncül bir planlama çalışmasının hâlâ ortaya konmamış olmasının önemli bir eksiklik olduğuna işaret eden toplumun dinamikleri, afet sonrası kentlerin yeniden kurulması sürecinde, parçacıl ve kısa vadeli kararlar yerine kent ölçeğinde bütüncül planlama yapılması gerektiğini ilk günden beri dile getirdiklerini de anımsattılar.
Hatay’ın geleceği için imar kararlarının kamu yararı, eşdeğer alan ilkesi ve afetlere dirençli kentler hedefi doğrultusunda yeniden gözden geçirilmesinin zorunlu olduğunu, son dönemde yapılan plan değişiklikleriyle de çok sayıda kamusal alan farklı kullanımlara açıldığını belirten meslek odaları; şu görüşleri sıraladılar: "Adliye arkası Toki Parkı yaklaşık 20.000 m², Valilik Hizmet Binasına ayrıldı. HATMEK Sosyal Tesisleri yaklaşık 7.500 m² kamusal alan, 6 kat konut imarlı olacak şekilde yeniden düzenlenmiştir. Yaklaşık 46.000 m² büyüklüğündeki Millet Bahçesi (Eski Stadyum), konut + ticaret alanı olarak planlanmıştır. Saraykentte bulunan Pazar alanı Hatay İdare Mahkemeleri’nin ek hizmet binası, lojman, arşiv ve otopark ihtiyacı gerekçesiyle resmi kurum alanı olarak planlandı. Eski Bayındırlık binası ve çevresindeki yaklaşık 20.000 m² kamusal alan, konut + ticaret alanı olarak planlanmıştır. Arsuz Karaağaç’ta yaklaşık 35.000 m² lise alanı, sanayi alanına dönüştürülmüştür. İskenderun’daki Maydanoz Parkı’nın yaklaşık 50.000 m²’lik alanı, ticaret + konut olarak planlanmıştır. Son örnek olarak; Hatay Vakıflar Bölge Müdürlüğü tarafından Antakya İlçesi 1. Mıntıka / Cumhuriyet Mahallesi’nde bulunan vakıf taşınmazlarına ilişkin başlatılan ihale sürecinde, mevcut imar planlarında 2071 ada 1 parsel Ticaret + Konut, 2 parsel Yurt Alanı, 3 parsel Lise Alanı ve 4 parsel Park Alanı olarak planlanmış alanların; 1 ve 2 parsellerin Otel Alanı, 3 ve 4 parsellerin ise Ticaret Alanına dönüştürülmesi yönünde imar planı değişikliği talep edildiği görülmektedir. Kamusal kullanım için ayrılmış olan yurt, lise ve park alanlarının ticaret ve turizm kullanımlarına dönüştürülmesinin ihale sürecinin bir parçası haline getirilmesi, planlama kararlarının ihale mekanizması üzerinden şekillendirilmeye çalışıldığını açıkça göstermektedir. Şehircilik ilkeleri, planlama esasları ve kamu yararı açısından kabul edilemez olan bu yaklaşım kapsamında planlama süreçlerinin ihale koşullarına göre yönlendirilmesine derhal son verilmeli, söz konusu ihale iptal edilmelidir.”
Bu örneklerin, Hatay’da kamusal ve yeşil alanların sistematik biçimde azaltıldığını açıkça ortaya koyulduğunu, ayrıca afetin üzerinden 3 yılı aşkın süre geçmiş olmasına rağmen de Hatay kent bütününü kapsayan bütüncül bir planlama çalışmasının hâlâ ortaya konmadığını belirten açıklamada, “Afet sonrası kentlerin yeniden kurulmasında parçacı plan değişiklikleri değil, kent ölçeğinde bilimsel ve bütüncül planlama esastır. Hatay’ın ihtiyacı; kamusal alanları azaltan değil artıran, rantı değil kamu yararını önceleyen, parçacı kararlar yerine bilimsel ve bütüncül bir planlama yaklaşımıdır” denildi.
